Every-Day-CO2-Challenge! เกมการ์ดลดคาร์บอนในมือเรา

เรื่องโดย ศุภวิชญ์ จันทน์ขาว

“ท้าผู้เล่นมาเรียนรู้เรื่องลดคาร์บอน จากความซับซ้อนสู่ความเข้าใจ ลงมือทำได้ในชีวิตประจำวัน”

ศูนย์ความเป็นเลิศด้านเทคโนโลยีปิโตรเคมีและวัสดุ (PETROMAT) สร้างสรรค์เกมการ์ดเพื่อการเรียนรู้กิจกรรมใกล้ตัวที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก ผ่านแนวคิด Life Cycle Assessment ในรูปแบบที่เข้าใจง่าย สนุก และนำไปสู่การลงมือลดคาร์บอนในชีวิตจริง

เมื่อข้อจำกัดการเรียนรู้ กลายมาเป็นจุดเริ่มต้นของ ‘เกมการ์ด’ 

โลกร้อนเป็นประเด็นสำคัญที่นานาชาติต้องการเร่งแก้ไข นอกจากจะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมโดยตรงแล้ว ในทางอ้อมยังส่งผลต่อเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งหมายถึงชีวิตของผู้คนทั่วไป แม้จะฟังดูเป็นเรื่องไกลตัว แต่ในความเป็นจริงแล้ว กิจกรรมที่เราทำในแต่ละวันล้วนมีส่วนในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างที่หลายคนอาจ ‘คาดไม่ถึง’ เช่น การสั่งสินค้าดิลิเวอรี การใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง หรือการเผาขยะ บางคนอาจพอเข้าใจบ้าง แต่ยังไม่รู้ว่าจะ ‘เริ่มตรงไหน’

“กว่า 10 ปี ที่สอนนักเรียน นิสิตนักศึกษา และอบรมพัฒนาองค์กรต่างๆ เกี่ยวกับ Carbon Footprint ทำให้พบว่าผู้เรียนไม่ค่อยมองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างกิจกรรมใกล้ตัวในชีวิตประจำวัน กับการปล่อยคาร์บอน จึงเกิดไอเดียว่า ถ้าเปลี่ยนการเรียนรู้ให้เป็นเกม จะเกิดอะไรขึ้น?” คุณวรุณ วารัญญานนท์ ที่ปรึกษาเพื่อภาคีอุตสาหกรรม PETROMAT กล่าว

“Every Day CO₂ Challenge!” ท้าผู้เล่นลดคาร์บอนในชีวิตประจำวัน

เกมการ์ด Every Day CO₂ Challenge! หนึ่งชุดประกอบด้วยการ์ดทั้งหมด 5 กอง แบ่งตามขั้นตอนวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ ที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ได้แก่ การได้มาซึ่งวัตถุดิบ (Raw Material Extraction) การผลิต (Production) การขนส่งและการกระจายสินค้า (Distribution) การบริโภค (Usage) การจัดการหลังการใช้งาน (End-of-Life) ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ Life Cycle Assessment

“Life Cycle Assessment (LCA) คือแนวคิดที่ใช้ประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตลอดวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ ตั้งแต่การได้มาซึ่งวัตถุดิบ การผลิต การขนส่ง การใช้งาน ไปจนถึงการจัดการเมื่อหมดอายุการใช้งาน โดยในเกมนี้ ผู้เล่นจะได้เห็นว่าแต่ละขั้นตอนมีส่วนก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะ Carbon Footprint หรือการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากน้อยแตกต่างกันอย่างไร ทำให้เรื่องคาร์บอนที่เคยซับซ้อน กลายเป็นภาพที่จับต้องได้และเข้าใจง่ายขึ้น”

การ์ดแต่ละใบระบุ ‘ชื่อกิจกรรมในชีวิตประจำวัน’ พร้อมคำอธิบายและ ‘ค่าพลัง’ ที่สะท้อนขนาดของผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากกิจกรรมนั้นๆ ทำให้ผู้เล่นได้รับความรู้และตระหนักถึงผลกระทบของการตัดสินใจในชีวิตประจำวันต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างเป็นรูปธรรม

ต่อยอดจาก ‘ผู้เรียนรู้’ เป็น ‘ผู้ตัดสินใจ’ ลงมือทำ

เกมการ์ด Every Day CO₂ Challenge! เล่นกันเป็นกลุ่ม รอบแรกผู้เล่นแต่ละคนจะจั่วการ์ดคนละ 5 ใบ จากกองการ์ดที่แบ่งตามขั้นตอนวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ พร้อมเรียนรู้ไปด้วยว่าการ์ดแต่ละใบแทนกิจกรรมอะไรในชีวิตประจำวัน และมีขนาดของผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากกิจกรรมนั้นๆ มากน้อยเพียงใด เป้าหมายคือทำให้การ์ดในมือมีค่าพลังรวมต่ำที่สุด หรือเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากที่สุด

ต่อมาในรอบจัดการ์ดในมือ ผู้เล่นจะผลัดกันตัดสินใจว่าจะเก็บการ์ดไว้เหมือนเดิม หรือเลือกทิ้งการ์ด 1 ใบแล้วจั่วการ์ดใบใหม่จากกองประเภทเดียวกัน โดยผู้เล่นที่เลือกเปลี่ยนการ์ดจะต้องอธิบายเหตุผลว่า กิจกรรมเดิมส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมอย่างไร ซึ่งการแลกเปลี่ยนความรู้กันในรอบนี้ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้และเปิดมุมมองใหม่ๆ ให้กับผู้เล่นทุกคน ผ่านการลุ้นและความสนุกในเกม

นอกจากนี้ เกมยังมี ‘การ์ดแอกชัน’ ที่เพิ่มความท้าทาย เช่น การแลกการ์ดกับผู้เล่นคนอื่น ซึ่งอาจทำให้ค่าพลังของการ์ดในมือเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้ ผู้ที่มีค่าพลังรวมต่ำที่สุดเมื่อจบเกมจะเป็นผู้ชนะ

เห็น ‘คาร์บอนที่ซ่อนอยู่’ สู่การลดคาร์บอนในชีวิตจริง

นวัตกรรม Every Day CO₂ Challenge! ใช้หลัก Gamification เพื่อกระตุ้นการเรียนรู้แบบ Active Learning ในเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะ Carbon Footprint ผ่านแนวคิด Life Cycle Assessment ที่ซับซ้อน โดยใช้กฎกติกาของเกมที่เข้าใจง่ายและสนุกสนาน สามารถเล่นได้ตั้งแต่ นักเรียน นิสิตนักศึกษา บุคลากรองค์กร ไปจนถึงผู้ทำงานด้านสิ่งแวดล้อม

มากกว่าการเฟ้นหาผู้ชนะ เกมนี้ช่วยให้ผู้เล่นมองเห็นว่ากิจกรรมใดในชีวิตประจำวันก่อให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากหรือน้อย อีกทั้งชวนให้คิดต่อถึงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมทั้งทางตรงและทางอ้อม เช่น เลือกซื้อสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ลดการใช้พลาสติกที่ไม่จำเป็น และช่วยกันแยกขยะ เพื่อร่วมกันลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตามแนวคิด “ลดคาร์บอนในมือเรา”

Every Day CO₂ Challenge! จึงไม่ใช่แค่เกมการ์ด แต่คือเครื่องมือสื่อสารด้านสิ่งแวดล้อมที่ทรงพลัง เพื่อการเรียนรู้และลงมือทำ พร้อมสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านไปสู่โลกที่ยั่งยืนในอนาคต ปัจจุบันอยู่ในขั้นเปิดทดลองเล่นเพื่อพัฒนาเกม โดยศูนย์ความเป็นเลิศด้านเทคโนโลยีปิโตรเคมีและวัสดุ (PETROMAT) เป็นผู้พัฒนา และได้รับการสนับสนุนจาก องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน ประจำประเทศไทย

ผู้สนใจสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ศูนย์ความเป็นเลิศด้านเทคโนโลยีปิโตรเคมีและวัสดุ โทร. 02-218-4141 อีเมล petromat@chula.ac.th

Go to Top